نگاه خانوم

رمان دل کور اسماعیل فصیح به دلیل ارائه تصویری از یک دوره‌ی خاص، دارای جنبه‌های تاریخی قوی است.

فصیح، نویسنده‌ای است که گمگشتگی افراد نسلی را توصیف می‌کند که نوجوانی شان در دهه‌ی جوش و خروش اجتماعی گذشت؛ اما تا به خود جنبیدند سال‌های کودتا فرا رسید و باران فاجعه بر آنها بارید. به این دلیل که در رمان وقایع تاریخی بیان شده است در رده رمان‌های تاریخی قرار گرفته است. و در بعضی از مواقع خواننده را بین کتاب رمان و یا کتاب تاریخ مردد قرار می‌دهد.

نویسنده در رمان بیشتر به وقایع واقعی تاریخ نظر انداخته و اما گاهی مواقع در این میان به خلق شخصیت‌هایی دست زده است که در تاریخ هیچ نقشی نداشته‌اند. 

داستان دارای نقاط تاریکی است، مثلا علت بد رفتاری‌های مختار مشخص نیست و معلوم نیست که چرا مختار دست به این کارها می‌زند. چرا نویسنده اصرار دارد به وسیله‌ی رسول به صادق دوست داشتن بفهماند، چطور کسی که این همه سختی و بلا را دیده می‌تواند از کسی که مسبب اینها بوده خوشش بیاید.

داستان از نظر صحنه و صحنه پردازی خوب است. به طوری که نویسنده توانسته صحنه‌های قرار گرفتن اشخاص را به خوبی به خواننده منتقل کند.

داستان از نظر محتوا می‌شود گفت که یک داستان واقع گرا و رئالیسم است و اتفاقات آن را در زندگی هر شخصی می‌شود پیدا کرد. اما نکته‌ی که وجود دارد پیچیدگی زیادی است که نویسنده تمام اتفاقات مهم را در خانواده‌ی آریان قرار داده است و حتی قدیر و فرشته که قسمتی از داستان را تشکیل می‌دهند نیز یک جورایی عضو خانواده هستند.

از لابلای داستان می‌شود به عقاید مذهبی نویسنده پی برد.

داستان دارای نقطه ضعف‌‌هایی است مثلا در ابتدای داستان حرف از چهارده بچه‌ی ارباب حسن است ولی در داستان تنها نه نفر از بچه‌ها نقش دارند. اینکه دیگر بچه‌ها کجا هستند هیچ مطلبی ذکر نشده است.

داستان از نظر تأثیر گذاری بر خواننده و اینکه خواننده را تشویق کند که تا آخر داستان را بخواند و حوادث را بدون وقفه دنبال کند را ندارد و خواننده می‌تواند به راحتی ادامه‌ی داستان را از پیش حدث بزند و حتی تمایلی به ادامه داستان نداشته باشد، دلیل این می‌تواند باشد که روال داستان یک نواخت است و شخصیت‌های داستان به دو گروه خوب یا بد تقسیم می‌شوند و خواننده انتظار کار غیر منتظره‌ای را از اشخاص داستان ندارد.

دلیل دیگر این موضوع می تواند خامی نویسنده اشاره کرد که هنوز به پختگی کامل نرسیده است، وقتی به آثار او مراجعه می‌کنیم می‌بینیم که رمان دل کور سومین اثر اوست، پس هنوز نباید انتظار یک داستان بدون عیب را از او داشت.